Finland in de winter. Met dansend noorderlicht, vrolijke rendieren, besneeuwde bomen en knuffelbare husky’s. Dan denk je al gauw aan een droomreis door Fins Lapland. Dat hoeft niet. Het bescheiden Paljakka in Arctic Lakeland biedt met alle winterse wonderen de ingrediënten voor een droomreis naar winters Finland en een echte Finse ervaring.
Op naar de kou in Finland
Een besneeuwde wereld glijdt onder ons door. Het is geen verrassing dat dit gebied Arctic Lakeland wordt genoemd. Zonnestralen dalen neer op de ontelbare meren die stijf bevroren zijn. Mijn tenen worden langzaam koud. De buitentemperatuur op deze kruishoogte is -50 graden. Tien kilometer lager op de grond is het slechts 20 graden warmer. Een ouderwetse bitterkoude winter in Finland. Zoals het hoort.
Hoe kom je in Paljakka
Vanaf Helsinki-Vantaa Airport is slechts een uurtje vliegen naar Kajaani Airport. De ATR 72 is een klassiek propellervliegtuigje waar een doorsnee man niet rechtop in kan staan. Onder het genot van een glasje bosbessensap is het genieten van het uitzicht op het oneindige winterse landschap. Een ijzige wind waait naar binnen nadat het deurtje open floept als het vliegtuigje op Kajaani tot stilstand is gekomen. De snijdende kou slaat meteen op de longen waardoor een hoestbui niet te onderdrukken is tijdens de korte wandeling naar het gebouwtje dat dienstdoet als terminal. Vijf minuten later pruttelen een handjevol koffers op een schattig transportbandje naar binnen. Meer dan een paar stoelen en een balie voor autoverhuur is er niet. Een paar stappen vooruit en we staan buiten. Een genot zo’n efficiënt vliegveld.
De zwaar besneeuwde en ijzig ogende wegen zouden het openbare leven in ons land plat leggen. De Finnen weten niet beter en zijn goed aangepast. Banden met kleine spijkers zorgen voor de nodige grip waardoor aardige snelheden nog best mogelijk zijn. De zijruiten van de wagen zijn binnen een kwartier bevroren aan de binnenzijde. Het is nog dik vijf kwartier rijden naar Paljakka, dat valt onder de gemeente Puolanka. Die gemeente maakt onderdeel uit van de regio Kainuu, dat voor de herkenbaarheid buiten Finland de vlotte naam Arctic Lakeland heeft gekregen.
Wat is Arctic Lakeland
Arctic Lakeland bestaat uit meerdere toeristische regio’s. Vuokotti is misschien wel de meest bekende regio met haar piste waarop internationale skiwedstrijden worden gehouden. Ook in Ukkohalla kun je skiën. Hossa is gelief vanwege haar nationale park. Naast Kajaani en Wild Taiga maakt ook Kuhmo onderdeel uit van Arctic Lakeland. Deze regio kennen we van de Kalevala en de muziek. En dan is er Paljakka, een stipje op de kaart van Finland.
De regio Arctic Lakeland grenst aan Fins Lapland. Het is vanaf Paljakka ongeveer drie uur rijden naar het huis van de kerstman. Rovaniemi heeft zijn eigen vliegveld en ontvangt iedere winter meer dan miljoen bezoekers. Velen brengen een bezoekje aan het Santa Claus Village en huppelen over de lijn van de Poolcirkel. Het is aardig ingesteld op toeristen. Genoeg levendigheid en vertier, maar een echte Finse ervaring lijkt daar steeds moeilijker te vinden.
Welkom in Paljakka
Paljakka is nog best onbekend en bovenal rustig en kleinschalig. Geen dorp, maar een uitgestrekt gebied met weinig permanente bewoners. Finnen houden van ruimte. Dat is ook meteen de charme van Paljakka. Bossen en meren zijn dichtbij. In de winter ligt er een flink pak sneeuw. De dichtstbijzijnde supermarkt is een half uur rijden. Op een bus kun je heel lang wachten. Zonder huurauto ben je wat beperkt in je bewegingsvrijheid. Je kunt er daarom ook voor kiezen om een huurauto te nemen op Kajaani airport. Vanaf veertig euro per dag heb je al een middenklasse auto. Dat geeft de vrijheid om boodschappen te kunnen of op verschillende plekken te kunnen eten.
Rondje door Paljakka
Jonge boompjes komen tot leven voor het houten gebouwtje waar vroeger de skipassen werden verkocht. We lopen een rondje langs de piste. Een half onder de sneeuw bedolven pistenbully staat eenzaam naast de verlaten lift geparkeerd. De piste met een lengte van iets meer dan 8 kilometer is sinds enkele jaren gesloten. Er wordt gewerkt aan een heropening. Gedoe met de Russische eigenaar vraagt geduld. Echt belangrijk is het eigenlijk ook niet. Regio’s nabij bieden een prima altenatief. Ukkohalla ligt bijvoorbeeld op een klein half uurtje rijden en heeft leuke piste voor een dagje vertier op de lange latten.
Slapen in Lake Resort Paljakka
Een waterig zonnetje onder een blauwe hemel prikt nog voorzichtig door de half besneeuwde dennen. Ik kijk vanaf het terras van mijn cottage uit over het stijf bevroren en onder een dik pak sneeuw verborgen Rakennusjärvi meer. Een prachtig plaatje. Over een uurtje gaat het licht alweer uit. Net genoeg tijd om een rondje om het meer te lopen.
Juha is de baas van Lake Resort Paljakka, dat beschikt over vijf luxe cottages met een eigen sauna en jacuzzi. Hij heeft een paar sneeuwschoenen voor me geregeld. Ik wip ze aan en schuifel voorzichtig de heuvel af naar het meer. Een pad slingert door de bossen langs de oevers van het meer. Het gekraak van de sneeuw onder de ijzers doorbreekt de stilte om me heen. Ik zie meerdere sporen in de verse sneeuw die niet van mensen zijn. Al gauw blijken mijn vijf laagjes kleding iets te veel van het goede en krijg ik het warm. Na 2 kilometer eindigt het rondje op de doorgaande weg. Oversteken kan zonder uitkijken. In de verste verte is geen auto te zien.
Toch is er wel gezelligheid en leven in Paljakka. De Safari Kitchen and Bar is een restaurant voor alle maaltijden en tevens een gezellige stamkroeg. Binnen is het behaaglijk warm. De rendiersoep is er voortreffelijk. Afgezien van skiën en snowboarden zijn eigenlijk alle andere winterse activiteiten in Paljakka en omgeving wel mogelijk. In tegenstelling tot Lapland zijn er per activiteit veel minder aanbieders. Doordat de vraag ook veel minder groot is alles in Paljakka wat goedkoper, maar vooral kleinschaliger.
Wat doe je op een droomreis door winters Finland
Alleen al om in een adembenemende uitgestrekte witte wereld te zijn is bijzonder. Ver weg van de drukte van alledag. Een wandeling op sneeuwschoenen door dit landschap is prachtig. Ook een fietstochtje op een fatbike met winterbandjes is populair. Minder sportief en duurzaam zijn de tochtjes op een sneeuwscooter. Toch is het besturen van zo’n voertuig ook een ervaring. Natuurlijk mogen activiteiten met dieren zoals husky’s en rendieren niet ontbreken. En de typisch Finse activiteiten zoals een sauna avondje of ijsvissen voor het diner. Het onmisbare en onvoorspelbare toetje is natuurlijk het noorderlicht. Alle ingrediënten voor een winterse droomreis in Finland.
Huskytocht in het donker
Onni heeft naast hard rennen nog een favoriete bezigheid. Het dier is helemaal in zijn element als het wordt geaaid en geknuffeld. Op zijn rug met zijn poten in de lucht ligt Onni te genieten van alle aandacht. Jaloers blaffen zijn roedelgenoten en springen tegen de omheining van hun verblijf omhoog. Ze mogen zo aan de bak. Leena en haar man hebben naast hun huis een kennel met 33 honden. Voornamelijk Siberische husky’s, maar ook een aantal Alaska malamutes. Het zijn niet alleen de toeristische ritjes over een 2 kilometer lang parcours die de honden maken. Er wordt ook serieus getraind voor lange afstand races
De zon is langzaam onder de horizon gezakt. Het kwik is alweer onder de min 20 geduikeld. In mijn blauwzwarte thermopak is het buiten best te doen. Een bijzondere namiddagactiviteit staat op het programma. We mogen plaatsnemen in de slee waar acht honden voor zijn gespannen. Vaak vinden de sledetochtjes bij daglicht plaats. Nu is de zon al een half uur onder en treedt de duisternis snel in. Voor de honden geen probleem, zij kennen het rondje op hun duimpje. Een huskytocht in het donker onder een sterrenhemel blijkt een magische ervaring te zijn. Fanatiek stuiven de husky’s door de sneeuw. Het contrast tussen de donkere hemel en de witte sneeuw is groot. Alleen het noorderlicht ontbreekt nog.
Het noorderlicht vindt jou
Ieder uur turen we aandachtig naar de aurora forecast. Is de KP-waarde hoog genoeg? En hoe zit het met de bewolking? Als je geluk hebt kun je heel af en toe in ons land ook het noorderlicht aanschouwen. Maar toch, het noorderlicht achter een molen smoelt niet. Dat hoort bij het hoge noorden waar je in de bittere kou met bevroren vingers een poging doet de sluiterknop in te drukken om het kleurenspel vast te leggen.
De omgeving van Lake Resort Paljakka kent weinig lichtvervuiling. Daarom hoef je er dus niet op uit om met een speciale tour op jacht te gaan naar het noorderlicht. Sterker nog, je kunt er gewoon bij liggen. Vanuit mijn warme bedje met de lampjes uit hou ik deze eerste avond de hemel goed in de gaten. Rond 22.00 uur meen ik wat strepen in de lucht te zien. Minus 31 geeft de thermometer aan. Dik ingepakt naar buiten en jawel, een groene felle boog in noordelijk richting is verschenen. Magisch om meteen het noorderlicht te zien. Na een uurtje neemt de activiteit af en de onderkoeling toe. Tijd om de warmte weer op te zoeken.
Hiken met husky’s
Minstens twee keer per dag aan de lijn voor een rondje om de kerk, een poepje in het gras en een bakje voer rond zessen. Dat is niet het leven van een husky in Finland. De honden leven buiten, hebben een hok, worden getraind en vreten jaarlijks ieder makkelijk voor een paar duizend euro aan vlees op. Dat wil niet zeggen dat ze nooit worden uitgelaten aan de lijn. Na het ontbijt gaan we hiken met husky’s. Dat is nog niet zo makkelijk als het klinkt. Hun enthousiasme zorgt ervoor dat het niet echt op schiet. Mijn husky vliegt alle kanten op en komt om de vijf meter een aai over zijn kop halen. Daarna baant hij zich een weg naar een kennelgenoot om te stoeien waardoor de lijnen in elkaar verstrikt raken. Het is een ontspannende activiteit die steeds populairder wordt en zeker in de lente en zomer een mogelijkheid biedt om toch iets met deze prachtige dieren te ondernemen. Na de wandeling warmen we even op in het houten chaletje naast de kennel waar een aangenaam vuurtje is opgestookt. De wind maakt het aardig fris buiten. Zodadelijk zitten we zelf achter het stuur dus proberen we weer een beetje gevoel in onze vingers te krijgen.
Vissen met bevroren vingers
Het is flink werken om überhaupt een gat in het ijs te krijgen. Dat is ook niet zo gek als je er met een sneeuwscooter overheen kunt rijden. Een autorijbewijs is voldoende om zo’n machine te mogen besturen. Met aardig wat vermogen onder de kap moet je voorzichtig zijn met de gashendel. We slingeren door het winterse landschap. Alhoewel sneeuwscooters steeds stiller worden en minder stinken is het niet het meest milieuvriendelijke vervoersmiddel. Maar een beetje door de sneeuw scheuren heeft ook wel wat. Bij het Loytojarvi meer aangekomen wordt de gashandel iets verder opengedraaid en stuiven we met 60 kilometer per uur over het ijs op weg naar de missie; voedsel verzamelen voor het diner. Nadat we eindelijk een gat in het dertig centimeter dikke ijs heb gedraaid met een speciale ijsboor is ijsvissen niet zo ingewikkeld meer. Een klein hengeltje, aas aan het haakje en wachten maar. Bij een temperatuur van minus vijftien met een stevige wind op een open meer heb je toch wat minder geduld. In een half uurtje tijd worden er drie baarsjes uit het water gehengeld voordat het gevoel in mijn vingers echt verdwijnt.
Fins avondje
Een flinke rookpluim komt uit het schoorsteentje van het kabouterhuisje aan het meer. Een kota is een traditioneel Fins houten huisje met in het midden vaak een vuurplaats waarop kan worden geroosterd en gekookt. Rondom het vuur staan bankjes bekleed met rendierhuiden en tafeltjes. Juha heeft een Fins avondje georganiseerd en is druk bezig om lappen vlees gaar te krijgen boven het vuur. En drie baarsjes. Het huisje is van hout zonder isolatie. Ondanks een knetterend vuurtje wordt het vanavond dineren met handschoenen aan en een muts op.
Ondertussen is de Finse sauna ook al aardig opgestookt. Lake Resort Paljakka heeft drie sauna’s bij het meer en een grote jacuzzi. Afkoelen doen de echte bikkels in het meer waar je met een trapje vanaf een steiger het ijskoude water in kunt gaan. Lef, doorzettingsvermogen en moed zijn vereist bij het ijszwemmen. En niet te vergeten een muts, handschoenen en iets voor om je voeten. Ik hou het bij een minuutje wandelen in zwembroek bij een temperatuur ver onder nul en spring in de jacuzzi die borrelt op een zeer aangename temperatuur. Het duurt niet langs voordat we slierten noorderlicht boven ons zien dansen. De hemel kleurt helemaal groen.
Onderuit op de fatbike
Bij ons zijn ze verguisd, tijdens de Finse winter is het de enige manier om met enige grip fatsoenlijk te kunnen fietsen zonder meteen onderuit te gaan. De fatbike is de tractor onder de mountainbikes waarmee je best aardig door sneeuw kunt fietsen. Als de sneeuw te diep is ga je vanzelf onderuit en val je in ieder geval zacht. Het is ’s ochtends nog schemerig als we vertrekken voor een fietstochtje bij minus 20. Zeker in de bochten is het even opletten op de glibberige wegen. Zodra we echt offroad gaan wordt het fietsen door de sneeuw nog een stukje lastiger. Voor de echt avonturiers is er nog een rondje naar en over het meer. Sneeuwscooters hebben al een spoor in de dikste sneeuw op het ijs achtergelaten. Net voordat ik het Holstinjärvi meer op manoeuvreer verlies ik grip en lig een tel later grijnzend languit in de sneeuw. Poging twee is wel succesvol. De zon komt pas net boven de horizon tevoorschijn. Het is inmiddels al na elven. Alleen op de wereld fiets ik een rondje over het besneeuwde meer waar de gaten van het ijsvissen nog zichtbaar zijn.
Grootste huisdieren van Finland
Moeiteloos ploegen ze door sneeuw. Ruim 200.000 rendieren mogen er in Finland rondlopen. Meer is niet gewenst omdat de beesten voortdurend honger hebben en zich een weg door de natuur vreten. Alle rendieren zijn van iemand. De tag aan hun oor verraadt hun baasje. In de zomer zwerven ze vaak in de natuur rond. Zodra de winter haar intrede doet worden de beesten verzameld en zijn ze hun vrijheid kwijt. Nog een paar maanden worden een deel van de rendieren van Asta Määttä en haar familie verwend binnen de hekken van rendierboerderij Poroparoni die op reservering te bezoeken is. De familie heeft 2.700 rendieren in haar bezit. Een kleine 200 dieren lopen rond op hun rendierboerderij in de winter en laten zich maar wat graag voeren met mos. De vuistregel voor het voeren van de dieren is dat je nooit moet bukken. Een kopstoot met een gewei loopt in de regel voor jezelf niet zo goed af. Rendieren ogen knuffelbaar, maar het blijven wilde dieren.
Bezoekje aan de Hepoköngäs waterval
Op een half uurtje rijden van Paljakka bevindt zich de beroemde Hepoköngäs waterval, één van de hoogste watervallen van Finland die met name ’s winters sprookjesachtig oogt. Het is maar een kort wandelingetje van de parkeerplaats naar de waterval. Een waterval met een hoogte van 24 meter klinkt niet meteen heel indrukwekkend. Het gekletter van het water is nog niet hoorbaar als we door het besneeuwde bos richting de waterval lopen. De konijnensporen zijn makkelijk herkenbaar in de sneeuw. De andere voetstapjes blijken van een otter te zijn. We horen alleen het ritmisch getik van een specht op de stam van een spar. We dalen af via een spekglad trapje af en zien waarom het zo stil is. Te midden van een betoverend besneeuwd landschap ligt een bevroren waterval omringd door stromend water. Ieder jaargetijde heeft zijn charme maar de schoonheid van de winter is overweldigend.
Meer accommodaties in Paljakka
Tien kilometer en de nodige hoogtemeters van Lake Resort Paljakka ligt middenin de ongerepte bossen Arctic Nest, de andere populaire accommodatie van Paljakka. Voorheen deed het gebouw dienst als nationale milieumonsterbank maar verloor zijn functie en werd geveild. Teemu bracht samen met zijn vrouw Míša tot zijn eigen verrassing het winnende bod uit en heeft twee jaar lang met zijn halve familie geklust om het om te toveren tot een bijzondere accommodatie. Vijf voormalige magazijnen zijn omgebouwd tot vijf kamers met ieder tien capsules. Voor groepen is Arctic Nest erg geschikt. Daarnaast zijn er tien luxe cottages achter het gebouw geplaatst. Als erfenis is een officieel weerstation achtergebleven. Arctic Nest voelt echt ver verwijderd van de bewoonde wereld.
Hiken in de sneeuw
Tot iets onder mijn knie zakken we weg in de sneeuw. Paljakka is trots op het flinke pak sneeuw dat jaarlijks naar beneden dwarrelt. Het maakt hiken een stuk avontuurlijker en zorgt voor meer inspanning. Voor de tweede keer schuif ik mijn sneeuwschoenen om en stel de stokken in op de goede maat. Teemu gaat voorop. Hij kent dit gebied rondom het Arctic Nest op zijn duimpje en stelt ons gerust dat ook zonder zijn aanwezigheid hier verdwalen knap is. Dit deel van het eindeloze bos wordt omringd door een parcours voor crosscountry skiën met als startpunt het Arctic Nest.
Het bos met voornamelijk sparren waar we doorheen ploegen is onaangetast door de mens en geldt als beschermd gebied. Honderden jaren oud zijn deze besneeuwde reuzen. Ze kunnen met gemak het gewicht van een paar duizend kilo sneeuw aan. Doorgaans zijn de bomen vanaf maart helemaal verstopt onder de sneeuw wat zorgt voor mooie plaatjes.
Nog een laatste show
De hemel staat ook vanavond weer garant voor mooie plaatjes. Zelfs nog voordat we kunnen aanschuiven voor de warme hap die al klaar staat bij Arctic Nest. De voorspellingen waren goed, maar niet zo goed en zeker niet voor zo vroeg in de avond. We schrikken ervan als er bijna een explosie van het noorderlicht boven ons hoofd plaatsvindt. In de diepe sneeuw van het nabijgelegen moeras vinden we een open plek voor de voorstelling. Paarse slierten vergezellen de dansende groene banen. Ademloos krijgen we kramp in onze nek en gevoelloze vingertopjes. Zo intens heeft zelfs Teemu het zelden meegemaakt. Een gepaste afsluiting van een winterse droomreis in Finland.
Paljakka of Lapland voor een droomreis
Bij een winterse droomreis door Finland denk je toch gauw aan Lapland. Die droomreis kun je net als vele anderen in Lapland maken. Met als bonus een bezoekje aan de kerstman in zijn kantoor. Het kan ook anders. In Paljakka kun je dezelfde winterse belevenissen en het Finse gevoel ervaren zonder massatoerisme. De reis is weliswaar wat langer, maar de bestemming is vriendelijker voor de portemonnee en de onherbergzaamheid is een stuk groter. Het noorderlicht heeft er geen last van straatlantaarns en de husky’s hebben de tijd. Soms is de mooiste droomreis nou eenmaal degene die veel minder mensen kiezen.
