Paljakka in de winter biedt wat je verwacht van een winters avontuur in Finland. Deze uitgestrekte en dunbevolkte regio mag zich ieder jaar verheugen op een flink pak sneeuw. Van husky’s tot fatbikes en van bevroren tenen tot het noorderlicht. Paljakka heeft alle winterse wonderen en de ingrediënten voor een droomreis naar winters Finland.
Op naar de kou in Finland
Een besneeuwde wereld glijdt onder ons door. Het is geen verrassing dat dit gebied Arctic Lakeland wordt genoemd. Zonnestralen dalen neer op de ontelbare meren die stijf bevroren zijn. Mijn tenen worden langzaam koud. De temperatuur op onze kruishoogte is minus vijftig. Tien kilometer lager op de grond is het slechts twintig graden warmer. Een ouderwetse bittere koude winter in Finland.
Hoe kom je in Paljakka
Vanaf Helsinki-Vantaa Airport is slechts een uurtje vliegen naar Kajaani Airport. De ATR 72 is een klassiek propeller vliegtuigje waar een doorsnee man niet rechtop in kan staan. Onder het genot van een glasje bosbessensap is het genieten van het uitzicht op het oneindige winterse landschap. Een ijzige wind waait naar binnen nadat het deurtje open floept als het vliegtuigje op Kajaani tot stilstand is gekomen. De snijdende kou slaat meteen op de longen waardoor een hoestbui niet te onderdrukken is tijdens de korte wandeling naar het gebouwtje dat dienstdoet als terminal. Vijf minuten later pruttelen een handjevol koffers op een schattig transportbandje naar binnen. Meer dan een paar stoelen en een balie voor autoverhuur is er niet. Tien stappen vooruit en ik sta buiten. Een genot zo’n efficiënt vliegveld.
De zwaar besneeuwde en ijzig ogende wegen zouden het openbare leven in ons land plat leggen. De Finnen weten niet beter en zijn goed aangepast. Banden met kleine spijkers zorgen voor de nodige grip waardoor aardige snelheden nog best mogelijk zijn. De zijruiten van de wagen zijn binnen een kwartier bevroren aan de binnenzijde. Het is nog dik vijf kwartier rijden naar Paljakka, dat valt onder de gemeente Puolanka. Die gemeente maakt onderdeel uit van de regio Kainuu, dat voor de herkenbaarheid buiten Finland de vlotte naam Arctic Lakeland heeft gekregen.
Wat is Arctic Lakeland
Arctic Lakeland bestaat uit meerdere toeristische regio’s. Vuokotti is misschien wel de meest bekende regio met haar piste waarop internationale skiwedstrijden worden gehouden. Ook in Ukkohalla kun je skiën. Hossa is gelief vanwege haar nationale park. Naast Kajaani en Wild Taiga maakt ook Kuhmo onderdeel uit van Arctic Lakeland. Deze regio kennen we van de Kalevala, de muziek en de winterse activiteiten. En dan is er Paljakka, een stipje op de kaart van Finland.
Welkom in Paljakka
Paljakka is nog best onbekend en bovenal rustig en kleinschalig. Geen dorp, maar een vakantiegebied met weinig permanente bewoners. Dat is ook meteen de charme van Paljakka. Bossen en meren zijn dichtbij. In de winter ligt er een flink pak sneeuw. De dichtstbijzijnde supermarkt is een half uur rijden. Op een bus kun je heel lang wachten.
Is een huurauto in Paljakka noodzakelijk
Door de afgelegen ligging Paljakka ben je wel beperkt in je bewegingsvrijheid als geen huurauto hebt. Je kunt er daarom ook voor kiezen om een huurauto te nemen op Kajaani airport. Vanaf veertig euro per dag heb je al middenklasse auto. Dat geeft de vrijheid om boodschappen te kunnen of op verschillende plekken te kunnen eten. Een andere optie is om een transfer vanaf de luchthaven via je accommodatie te regelen.
Paljakka Lake Resort
Aan het Rakennusjärvi meer ligt één van de mooiste accommodaties van Paljakka. Juha bestiert Lake Resort Paljakka dat beschikt over vijf luxe cottages met een eigen sauna en jacuzzi die vanaf een heuvel uitkijken over het meer. Met sneeuw bedekte bossen omringen het bevroren meer. Langs het meer ligt een twee kilometer lang pad dat zich in de winter uitstekend leent voor een wandeling op sneeuwschoenen.
Aan de overkant van de straat ongeveer driehonderd meter verderop vind je de Safari Kitchen and Bar waar je voor een hapje en drankje terecht kunt. Ook is het mogelijk om in een kota te genieten van een traditionele Finse maaltijd die wordt bereid op het vuur. Een kota is een traditioneel Fins houten huisje zonder isolatie waar het ondanks het vuurtje best fris kan zijn. Dineren met een muts op en handschoenen aan. Opwarmen kun je ook daarna doen met een sauna avondje. Lake Resort Paljakka heeft drie sauna’s bij het meer en een grote jacuzzi. Afkoelen doen de echte bikkels in het meer waar je met een trapje vanaf een steiger het ijskoude water in kunt gaan. Lef, doorzettingsvermogen en moed zijn vereist bij het ijszwemmen. En niet te vergeten een muts, handschoenen en iets voor om je voeten.
Arctic Nest
Een aantal kilometers verderop en hoger gelegen bevindt zich middenin de ongerepte bossen Arctic Nest. Voorheen deed het gebouw dienst als nationale milieumonsterbank maar verloor zijn functie en werd geveild. Teemu bracht samen met zijn vrouw Míša tot zijn eigen verrassing het winnende bod uit en heeft twee jaar lang met zijn halve familie geklust om het om te toveren tot een bijzondere accommodatie. Vijf voormalige magazijnen zijn omgebouwd tot vijf kamers met ieder tien capsules. Voor groepen is Arctic Nest erg geschikt. Daarnaast zijn er tien luxe cottages achter het gebouw geplaatst. Als erfenis is een officieel weerstation achtergebleven.
Wat kun je doen in Paljakka
Jonge boompjes komen tot leven voor het houten gebouwtje waar vroeger de skipassen werden verkocht. Een half onder de sneeuw bedolven pistenbully staat eenzaam naast de verlaten lift geparkeerd. De piste die in totaal een lengte van 8,7 kilometer heeft is sinds enkele jaren gesloten. Er wordt gewerkt aan een heropening. Voor de meeste bezoekers maakt het niet zoveel uit dat er niet kan worden geskied. Daar zijn andere regio’s veel geschikter voor. Paljakka is rust, ruimte en sneeuw, heel veel sneeuw.
Afgezien van skiën en snowboarden zijn eigenlijk alle andere winterse activiteiten in Paljakka en omgeving wel mogelijk. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Lapland zijn er per activiteit veel minder aanbieders. Doordat de vraag ook veel minder groot is alles in Paljakka een stuk kleinschaliger en daarmee unieker. De meest populaire activiteiten in de Finse winter zijn lekker actief zoals sneeuwschoenwandelen, fatbiken, cross country skiën. Of ze hebben met machines te maken, denk aan sneeuwscooter rijden. Culturele activiteiten zoals natuurlijk de Finse sauna en ijsvissen mogen ook niet ontbreken. De activiteiten met dieren zoals husky’s en rendieren zijn altijd favoriet. Het toetje is onvoorspelbaar maar stiekem ook onmisbaar; het noorderlicht.
Het noorderlicht vindt jou
Meerdere keren per dagen turen we aandachtig naar de aurora forecast. Is de KP waarde hoog genoeg? En hoe zit het met de bewolking? Als je geluk hebt kun je heel af en toe in ons land ook het noorderlicht aanschouwen. Maar toch, het noorderlicht achter een molen smoelt toch niet echt. Je wilt het zien in het hoge noorden waar je in de bittere kou met bevroren vingers een poging doet de sluiterknop in te drukken om het spektakel vast te leggen.
De omgeving van Lake Resort Paljakka kent weinig lichtvervuiling. Daarom hoef je er dus niet op uit om een speciale tour op jacht te gaan naar het noorderlicht. Sterker nog, je kunt er gewoon bij liggen. Vanuit je warme bedje, lampjes uit en de hemel goed in de gaten houden. Rond tienen in de avond meen ik wat strepen in de lucht te zien. Minus dertig geeft de thermometer aan. Dik ingepakt naar buiten en jawel, een groene felle boog in noordelijk richting is verschenen. Magisch om meteen het noorderlicht te zien. De volgende dag zien we vanuit de jacuzzi slierten noorderlicht boven ons dansen. De hemel kleurt helemaal groen.
Op dag drie is nog voor het diner wandelen we trots terug naar Arctic Nest. We waren net geslaagd voor arctische vaardigheden en keken naar de hemel. De voorspellingen waren goed, maar niet zo goed en zeker niet voor zo vroeg. We schrikken ervan als er bijna een explosie van het noorderlicht boven ons hoofd plaatsvindt. In de diepe sneeuw van het nabijgelegen moeras vinden we een open plek voor de voorstelling. Paarse slierten vergezellen de groene dansende groene banen. Ademloos krijgen we kramp in onze nek en gevoelloze vingertopjes.
Hiken in de sneeuw
Tot iets onder mijn knie zak ik weg in de sneeuw. Paljakka is trots op het flinke pak sneeuw dat jaarlijks naar beneden dwarrelt. Het maakt hiken een stuk avontuurlijker en zorgt voor meer inspanning. We schuiven de sneeuwschoenen onder onze schoenen en stellen de stokken in op de goede maat. Teemu gaat voorop. Hij kent dit gebied rondom het Arctic Nest op zijn duimpje en stelt ons gerust dat ook zonder zijn aanwezigheid hier verdwalen knap is. Dit deel van het eindeloze bos wordt omringd door een parcours voor crosscountry skiën met als startpunt het Arctic Nest.
Een snowshoehike kun je zo inspannend maken als je zelf wilt. Het is vooral op een actieve manier genieten van de prachtige omgeving. Doordat je in beweging bent heb je het ook minder snel koud. Het bos met voornamelijk sparren waar we doorheen ploegen is onaangetast door de mens en geldt als beschermd gebied. Honderden jaren oud zijn deze besneeuwde reuzen. Ze kunnen met gemak het gewicht van een paar duizend kilo sneeuw aan. Doorgaans zijn de bomen vanaf maart helemaal verstopt onder de sneeuw wat zorgt voor mooie plaatjes. Voor dieren is het onmogelijk om ongemerkt te blijven terwijl ze zich verplaatsen. Het is telkens raden wie welke sporen heeft achtergelaten.
Bezoekje aan de Hepoköngäs waterval
Ook zonder sneeuwschoenen kom je vooruit. Het is maar een kort wandelingetje van de parkeerplaats naar een bijzondere plek in de omgeving. Een waterval met een hoogte van 24 meter klinkt niet meteen heel indrukwekkend. Hepoköngäs waterval op een half uurtje rijden van Paljakka is toch één van de hoogste watervallen van Finland. Het gekletter van het water is nog niet hoorbaar als we door het besneeuwde bos richting de waterval lopen. De konijnensporen zijn makkelijk herkenbaar in de sneeuw. De andere voetstapjes blijken van een otter te zijn. We horen alleen het ritmisch getik van een specht op de stam van een spar. We dalen af via een spekglad trapje af en zien waarom het zo stil is. Te midden van een bijna sprookjesachtig besneeuwd landschap ligt een bevroren waterval omringd door stromend water. Ieder jaargetijde heeft zijn charme maar de schoonheid van de winter is overweldigend.
De fatbike voelt zich thuis in Paljakka
Bij ons zijn ze verguisd, tijdens de Finse winter is het de enige manier om met enige grip fatsoenlijk te kunnen fietsen zonder meteen onderuit te gaan. De fatbike is de tractor onder de mountainbikes waarmee je best aardig door sneeuw kunt fietsen. Als de sneeuw te diep is ga je vanzelf onderuit en val je in ieder geval zacht. Het is nog schemerig als we vertrekken voor een fietstochtje bij minus twintig. Zeker in de bochten is het even opletten op de glibberige wegen. Zodra we echt offroad gaan wordt het fietsen door de sneeuw nog een stukje lastiger. Voor de echt avonturiers is er nog een rondje naar en over het meer. Sneeuwscooters hebben al een spoor in de dikste sneeuw op het ijs achtergelaten. Net voordat ik het Holstinjärvi meer op manoeuvreer verlies ik grip en lig een tel later grijnzend languit in de sneeuw. Poging twee is wel succesvol. De zon komt pas net boven de horizon tevoorschijn. Het is inmiddels al na elven. Alleen op de wereld fiets ik een rondje over het besneeuwde meer waar alleen de gaten van het ijsvissen nog zichtbaar zijn.
Vissen met bevroren vingers
Het is flink werken om überhaupt een gat in het ijs te krijgen. Dat is ook niet zo gek als je er met een sneeuwscooter op kunt rijden. Een autorijbewijs is voldoende om zo’n machine te mogen besturen. Met aardig wat vermogen onder de kap moet je voorzichtig zijn met de gashendel. We slingeren door het winterse landschap. Alhoewel sneeuwscooters steeds stiller worden en minder stinken is het niet het meest milieuvriendelijke vervoersmiddel. Maar een beetje door de sneeuw scheuren heeft ook wel wat. Bij het Loytojarvi meer aangekomen wordt de gashandel iets verder opengedraaid en stuiven we met zestig kilometer per uur over het ijs op weg naar onze missie; voedsel verzamelen voor het diner. Nadat we eindelijk een gat in het dertig centimeter dikke ijs hebben gedraaid met een speciale ijsboor is ijsvissen niet zo ingewikkeld meer. Een klein hengeltje, aas aan het haakje en wachten maar. Bij een temperatuur van minus vijftien met een stevige wind op een open meer heb je toch wat minder geduld. In een half uurtje tijd worden er drie baarzen uit het water gehengeld voordat het gevoel in onze vingers echt verdwijnt.
Grootste huisdieren van Finland
Ruim 200.000 rendieren mogen er in Finland rondlopen. Meer is niet gewenst omdat de beesten doorlopend honger hebben en zich een weg door de natuur vreten. Alle rendieren zijn van iemand. De tag aan hun oor verraadt hun baasje. In de zomer zwerven ze vaak in de natuur rond. Zodra de winter haar intrede doet worden de beesten verzameld en zijn ze hun vrijheid kwijt. De komende maanden worden een deel van de rendieren van Asta Määttä en haar familie bediend binnen de hekken van rendierboerderij Poroparoni. De familie heeft 2.700 rendieren in haar bezit. Een kleine 200 dieren lopen rond op hun rendierboerderij in de winter en laten zich maar wat graag voeren met mos. De vuistregel voor het voeren van de dieren is dat je nooit moet bukken. Een kopstoot met een gewei loopt in de regel voor jezelf niet zo goed af. Rendieren ogen knuffelbaar, maar blijven wilde dieren.
Huskytocht in het donker
Onni heeft naast hard rennen nog een favoriete bezigheid. Het dier is helemaal in zijn element als het wordt geaaid en geknuffeld. Op zijn rug met zijn poten in de lucht ligt Onni te genieten van alle aandacht. Jaloers blaffen zijn roedelgenoten en springen tegen de omheining van hun verblijf omhoog. Ze mogen zo aan de bak. Leena en haar man hebben naast hun huis een kennel met 33 honden. Voornamelijk Siberische husky’s, maar ook een aantal Alaska malamutes. Het zijn niet alleen de toeristische ritjes over een twee kilometer lang parcours die de honden maken. Er wordt ook serieus getraind voor lange afstand races. We mogen plaats nemen in de slee waar acht honden voor zijn gespannen. Vaak vinden de sledetochtjes bij daglicht plaats. Nu is de zon al een half uur onder en treedt de duisternis snel in. Voor de honden geen probleem, zij kennen het rondje op hun duimpje. Een huskytocht in het donker onder een sterrenhemel blijkt een magische ervaring te zijn. Fanatiek stuiven de husky’s door de sneeuw. Het contrast tussen de donkere hemel en de witte sneeuw is groot. Alleen het noorderlicht ontbreekt nog.
Hiken met husky’s
Minstens twee keer per dag een rondje om de kerk, een poepje in het gras en een bakje voer rond zessen. Zo werkt het dus niet met husky’s in Finland. De honden leven buiten, hebben een hok, worden getraind en vreten jaarlijks ieder makkelijk voor een paar duizend euro aan vlees op. Dat wil niet zeggen dat nooit worden uitgelaten aan de lijn. Hiken met husky’s is een excursie. Ieder krijgt zijn eigen husky voor een wandeling. Zeker bij een gebrek aan sneeuw en vrieskou is het een leuke manier om toch iets met de honden te ondernemen. Hun enthousiasme zorgt ervoor dat een wandeling doorgaans iets langer duurt dan we gewend zijn.
