Eén van de meest absurde landen die je wereldwijd kunt bezoeken is Turkmenistan. De contrasten in dit land zijn namelijk extreem. Gortdroge woestijn en brandende kraters tegenover een hagelwitte spookstad wat de hoofdstad Ashgabat is. In Turkmenistan laten ze qua toerisme niets aan het toeval over en zie je een goed gecureerde reis tegemoet. Hoewel je altijd met gids en reisorganisatie op pad moet, kun je zelf natuurlijk wel bepalen welke bezienswaardigheden je per sé wel of niet in je programma op wil nemen en wat de beste volgorde is. Wij hebben op basis van onze eigen ervaring de volgende rondreis voor je samengesteld waarbij je de meeste hoogtepunten van Turkmenistan in één week kunt bewonderen.
Waarom op rondreis door Turkmenistan?
Het is wellicht niet de meest voor de hand liggende vakantiebestemming, maar Turkmenistan is zeker een bezoek waard voor de reiziger die net weer even wat anders wil zien. Het is absoluut een land als geen andere, en dat komt grotendeels door de politieke situatie en de geïsoleerde status van het land. Groot geworden met gas- en olie-inkomsten is Turkmenistan een land dat zich sinds losweking van de Sovjet-unie heeft gericht op het ontwikkelen van een nationale identiteit en weinig bemoeienis van buitenaf toelaat.
De sterke leiders zijn overal afgebeeld, meestal een portret met een lichtbak erachter zodat de president je echt toestraalt haast. Het is echter ook zo dat het land wordt geregeerd met harde hand, weinig vrijheden kent en kritiek op de regering niet toelaat. Ook mag je dus niet vrij rondreizen, waardoor je zeker weet dat je op reis alleen dingen ziet waarvan het regime wil dat je het ziet, en al het andere blijft derhalve onzichtbaar voor de grote buitenwereld.
Deze dissonantie blijf je de gehele reis voelen. Toch zijn er wel degelijk redenen om naar Turkmenistan af te reizen. Als je dol bent op niet-toeristische plekken, dan zit je hier goed, want er komen jaarlijks maar weinig toeristen het land binnen. Maar ook vind je hier een absurde, witte woestijnstad die haast dystopisch uit een sci-fi-serie lijkt te komen,het grootste kampvuur dat je ooit zult zien en een immens mooie canyon die zo ver van de bewoonde wereld ligt, dat je snapt dat ze deze pas 50 jaar geleden ontdekt hebben. Rondreizen door Turkmenistan is sowieso een klein avontuur, of je nou met gids gaat of niet.
Rondreis door Turkmenistan: de route in het kort
Voor de meeste mensen is hoofdstad Ashgabat de uitvalsbasis voor een rondreis door Turkeminstan. Veel toeristen doorkruisen het land enkel, van Iran naar Oezbekistan of andersom, en doen daarom maar één of twee bezienswaardigheden aan. Er valt echter meer te zien, dus met een week krijg je een hele goede indruk van alles wat Turkmenistan te bieden heeft.
Met Ashgabat als uitvalsbasis, doet deze rondreis ook de beroemde Derwaza-krater aan, beter bekend als de gates of hell. Ook ga je met deze reisroute naar de Kaspische Zee om daar de Yangala-kloof te bewonderen. Uiteraard zijn er veel verschillende variaties op deze route te maken, en het is vooral belangrijk je te realiseren dat je veel aan het reizen en onderweg bent, omdat de logistiek niet heel goed is en de afstanden groot zijn. Toch proberen we dat hier zo optimaal-mogelijk te doen!
Rondreis door Turkmenistan: de route van dag-tot-dag
Je begint en eindigt deze reis in hoofdstad Ashgabat. De meeste vluchten komen hier in de nacht aan, en dan ben je altijd nog enige tijd kwijt aan de visumprocedure etc. Zorg er dus voor dat je even de tijd hebt om te acclimatiseren zodat je niet al meteen helemaal brak aan je trip hoeft te beginnen.
Dag 1: Aankomst in Ashgabat
Dag 2: Stadstour Ashgabat
Dag 3: Omgeving van Ashgabat en Derwaza-krater
Dag 4: Reisdag – vanaf de krater via Ashgabat richting de Kaspische Zee
Dag 5: Bezoek Türkmenbaşy en Awaza
Dag 6: Yangikala-kloof en nachttrein naar Ashgabat
Dag 7: Aankomst Ashgabat, en late vlucht naar huis
De volgorde van de bezienswaardigheden maakt niet zo heel erg veel uit. Eventueel kun je je reis nog verlengen aan het begin of einde met een dagje Merv en Mary, wat op zo’n 3,5 uur rijden van Ashgabat ligt. Dat voegt een lange extra dag toe, maar dan heb je wel echt alles van Turkmenistan gezien.
Dag 1: Aankomst in Ashgabat
De meeste vluchten komen zeer vroeg in de ochtend aan in Ashgabat. Onze vlucht van Turkish Airlines arriveerde om 1.50 op het vliegveld, en dan ben je nog zo’n 1,5 a 2 uur bezig met visumzaken. Je gaat dus pas heel vroeg in de ochtend slapen.
Gebruik deze eerste dag dan ook om te acclimatiseren, in te checken in je hotel, uit te slapen en geld te wisselen, zodat je in ieder geval goed van start kunt gaan de volgende dag.
Je kunt zelf prima op pad in Ashgabat zonder gids. De Russian Bazar is de plek om naartoe te gaan als je alvast wat inkopen wilt doen of wilt genieten van internet zonder problemen.
Minimum aantal nachten in Ashgabat: met 2 nachten Ashgabat zit je goed. Je kunt dan een volle dag touren door de stad, praktische zaken regelen en souvenirs kopen. Veel langer is niet nodig, zeker niet omdat je op dag 3 ook nog de ochtend hebt waarin je in- en rondom Ashgabat kunt touren.
Hoteltip Ashgabat: wij verbleven in het Al Altyn hotel, vlakbij het vliegveld en op een half uurtje lopen van de Russian Bazar. Een prima, basic hotel, blijkbaar één van de goedkopere die er is. Voor de kamers hoef je het niet te doen, maar dat geldt voor heel Turkmenistan. Wel verstandig om te checken of je een kamer met werkende airco hebt. Vooral fijn aan dit hotel was dat er een goed koffiecafé om de hoek zat waar je goedkoop geld kon wisselen.
Hoe kom je er? Er gaan dagelijks vluchten vanaf Istanbul met Turkish Airlines naar Ashgabat. Ook vliegt Turkmenistan Airlines vanaf enkele Europese steden (Londen, Frankfurt en Milaan) naar de Ashgabat.
Dag 2: Stadstour Ashgabat
Vandaag kun je de hoofdstad van Turkmenistan gaan ontdekken! Hoewel je in Ashgabat enigszins vrij kunt rondbewegen, zal je touroperator zeker een dag met stadstour door Ashgabat gepland hebben. En dat is ook heel leuk, want zo kom je alle gekke gebouwen zeker tegen.
Ashgabat is de stad die het record heeft op het gebied van wit-marmeren gebouwen. Meer dan 530 witmarmeren gebouwen staan op een oppervlak van 4,5km2 in deze hoofdstad, en de panden schitteren je dan ook tegemoet.
Van lang niet alle panden mag je een foto maken, de meeste ministeries zijn bijvoorbeeld uit den bozen, net als het presidentieel paleis. Je gids zal je vertellen wanneer je wel of geen foto mag maken.
Tijdens de stadtour zul je veel gekke gebouwen tegenkomen, van het hoogste indoor-reuzenrad en een stadion met paardenkop, tot bizarre (en gouden) rotondekunst in de vorm van een Turkmeense hond of een fiets-monument. Ashgabat is intrigerend door deze protserige, obscure en eindeloos weidse architectuur.
In de avond kun je dineren bij restaurant Central Park, vanwaar je een mooi uitzicht hebt over de hele stad. Je kunt vervolgens ook nog een stadstour by night doen, want al die grote, witte gebouwen worden in de nacht zo fel verlicht dat je haast op een kermis lijkt te staan.
Dag 3: Omgeving van Ashgabat en Derwaza-krater
Ochtend: de omgeving van Ashgabat
In de middag zul je vertrekken naar de beroemde Derwaza-krater. In de zomer is het daar echter te heet om al midden op de dag aan te komen, dus je hebt de ochtend nog vrij om de omgeving van Ashgabat te verkennen.
Zo kun je naar de ruïnes van Nisa gaan, de oude moskee in Anau bekijken of de grote moskee bezoeken aan de rand van de stad. Na de lunch kun je dan rustig vertrekken richting de krater. Dat is een vrij lange rit van zo’n 4 uur over een extreem hobbelige weg met veel gaten in het wegdek. Mocht je snel wagenziek worden, dan is een pilletje daartegen nemen geen overbodige luxe.
Middag: vertrek naar de krater
Onderweg naar de krater kun je nog twee andere, kleinere kraters bezoeken waarvan eentje gevuld is met water (en veel plastic afval) en de andere met modder en een klein vuurtje. Het leukste is echter wanneer je de krater zelf bereikt en zo rond zonsondergang kun je daar al mooie plaatjes schieten, maar nog leuker is het om er te overnachten zodat je in de avond ook de krater in volle glorie kunt bewonderen.
Heel veel meer dan een enorm brandend kampvuur is het echter niet, dus er is geen reden om extreem hoge verwachtingen van deze krater te hebben. Toch is het een hele leuke bestemming omdat je lekker aan de rand kunt zitten, een drankje kunt nuttigen en verder onderdeel bent van de extreme leegte in de woestijn.
Minimum aantal nachten bij de Derwaza-krater: je hebt aan 1 nacht voldoende, het is vooral heel leuk om de krater in het donker te zien. Ook wil je niet in het donker weer helemaal terug moeten rijden naar Ashgabat, want dan ben je op één dag zo’n 6-8 uur onderweg.
Hoteltip bij Derwaza-krater: er zijn twee yurt-kampen vlakbij de Derwaza-krater. Daar kun je prima overnachten. De meeste yurts hebben gedeelde toiletten en badkamers, maar er zijn er een paar met een hele eigen badkamer. Veel water is er niet, dus echt goed douchen zit er niet in, maar wel fijn om je op te kunnen frissen.
Hoe kom je er? het is zo’n 4 uur rijden van Ashgabat.
Dag 4: Reisdag – vanaf de krater via Ashgabat richting de Kaspische Zee
Vandaag zal een lange reisdag worden. Om naar de Kaspische Zee te gaan, moet je namelijk eerst weer terug via Ashgabat voor je richting het westen kunt rijden. Je rijdt dezelfde, slechte weg dus weer terug alvorens je doorreist.
Onderweg kun je wel stoppen in Ashgabat voor lunch, en kun je ook de Kow Ata hotspring bezoeken of het dorpje Nokhur aandoen. In dit laatste dorpje is een enorme begraafplaats te vinden waar alle graven zijn gedecoreerd met hoorns van berggeiten, een vrij absurd gezicht. De hotspring is een ondergronds meer met warm water, zoals je er zoveel vindt in Centraal-Azië. Je moet een lange trap afdalen de grot in en het wordt er nogal vochtig en klam, maar het is zeker een ander soort hotspring dan je gewend zult zijn!
Na nog eens 2,5-3 uur rijden van Ashgabat overnachten we in de plaats Serdar, halverwege de route tussen Ashgabat en Türkmenbaşy.
Minimum aantal nachten Serdar: zo min mogelijk, je bent alleen op doorreis.
Hoteltip Serdar: Wij verbleven in Hotel Chynar. Dit hotel is zeer basic en is meer van het soort ‘het voldoet’ dan dat het echt een aanrader is. Geen idee hoeveel betere hotels er in de omgeving zijn, we werden hier niet echt vrij gelaten om de buurt te verkennen en verbleven hier alleen om te overnachten.
Hoe kom je er? Het is zo’n 2,5 a 3 uur rijden van Ashgabat.
Tip: je kunt ook een binnenlandse vlucht nemen van Ashgabat naar Türkmenbaşy. Hoewel je dan wel enige tijd op het vliegveld spendeert, scheelt het je een nacht in Serdar, wat een vrij onbeduidende stop was.
Dag 5: Bezoek Türkmenbaşy en Awaza
Vandaag kun je heerlijk chillen in het water aan de Kaspische Zee. Dat is een superfijne en relaxte afwisseling van de reis. Van de stad Türkmenbaşy hebben wij weinig gezien, omdat ons hotel in de haven zat en we na aankomst – het is vanuit Serdar nog zo’n 3-4 uur rijden – door gingen naar Awaza.
Awaza is het resort-eiland van Türkmenbaşy. Hier vind je veel luxe hotels met privéstrand, en bij één van die hotels kun je heerlijk op het strand relaxen. Je kunt een tafeltje of een strandbedje huren, en je mag veelal wel je eigen eten en drinken meenemen.
Het water in de Kaspische Zee is in de zomer in ieder geval heerlijk, dus je kunt hier heerlijk afkoelen en een middagje relaxen. In de avond hadden wij wel het probleem dat door aankomst van ‘een belangrijk persoon’ de brug naar Awaza was afgesloten. Daardoor kon niemand het eiland op- of af en zaten we daar enige uren ‘opgesloten’ voor we terug naar het hotel konden. Pure overmacht, want ook de gids kreeg maar weinig informatie over wanneer deze VIP weer zou vertrekken.
Minimum aantal nachten Türkmenbaşy: aan 1 nacht heb je voldoende om het strand te ervaren.
Hoteltip Türkmenbaşy: wij hadden een hotel in de haven, omdat het momenteel verboden is voor buitenlanders om op Awaza te overnachten. Normaal zou dat wel de leukste plek zijn, omdat je dan echt aan het water zit.
Hoe kom je er? Het is zo’n 3-4 uur rijden van Serdar, maar je kunt ook kiezen voor een binnenlandse vlucht vanuit Ashgabat.
Dag 6: Yangikala-kloof en nachttrein naar Ashgabat
Vandaag weer een lange dag in de auto, maar met een heel goed doel: de Yangikala-kloof. Deze kloof is pas recent ontdekt en is een zeer indrukwekkend natuurverschijnsel. Wel moet je ervoor uren door de woestijn rijden, dus het is veel tijd in de auto.
Onderweg kom je vooral – of eigenlijk, alleen – maar kamelen tegen. Een groot deel van de route is off-road, en het is dan ook een lekker avontuurlijke rit. Onderweg zijn er wat uitzichtpunten al waar je foto’s kunt maken, maar die halen het niet bij het uiteindelijke hoogtepunt. Want wat een extreem weids uitzicht heb je hier bij deze kloof! Alsof je je aan het einde van de wereld begeeft.
Heel vreemd om je in te beelden dat deze kloof zich ooit op de zeebodem bevond, en er zijn dan ook veel fossielen gevonden. Absoluut de lange tocht waard, door de verzengende hitte, dat wel, want het is echt extreem droge en hete woestijn waar je doorheen moet rijden.
Daarna kun je met de auto terug naar Balkanabat om daar in de avond de nachttrein naar Ashgabat te nemen. Deze trein is zeer vergelijkbaar met Russische treinen zoals de Trans-Siberië-expres en zijn dus voorzien van airconditioning en schone voorzieningen. Een leuke afwisseling van de autoweg, en ik vind het zelf ook echt heerlijk slapen in de trein, dus ook nog eens een goede nachtrust. Officieel is het verboden om drank aan boord te nuttigen, maar de conducteurs waren zelf ook voorzien van de nodige likeur, dus je kunt best wat lekkers mee naar binnen nemen.
Minimum aantal nachten Balkanabat: je stapt hier enkel op de nachttrein naar Ashgabat in de avond. Die doet er zo’n 12 uur over.
Dag 7: Einde van je rondreis en vlucht naar huis
De nachttrein komt tussen 5.00 en 6.00 in de ochtend weer aan in Ashgabat. Erg vroeg natuurlijk, en dat geeft je nog een dagje in Ashgabat. Perfect om de laatste souvenirs in te slaan op de Russian Bazar of nog een museum te bezoeken.
Afhankelijk van je vluchtschema kun je nog een vlucht in de avond pakken, of nog een extra nacht in het hotel boeken voor een ochtendvlucht de volgende dag.
