De Marker Wadden is een archipel van zeven eilanden in het Markermeer. Tien jaar geleden zijn de eilanden opgespoten om het ongezonde Markeermeer weer glans te geven. Vanaf Lelystad kun je met een boot van Natuurmonumenten een halve dagtrip naar deze onbewoonde eilanden maken. Overnachten op de Marker Wadden is ook mogelijk. Landal heeft vier eilandhuisjes. We delen onze ervaring met een weekendje slapen op de Marker Wadden.
Veerdienst naar de Marker Wadden
Op de stoep van de Oostvaardersdijk zit al een gezelschap van vier personen te wachten. Naast hen staan meerdere boodschappentassen. Het is vrijdag, half vier in de middag, een half uur voordat de Nieuw Horizon de haven van Lelystad verlaat met bestemming Marker Wadden. Dagelijks pendelt de boot twee keer heen en weer voor halve dagjesmensen. De overtocht op vrijdagmiddag is voor speciaal voor de weekendgasten. De gevlekte scheepshond ligt languit op het dek en krabt zich nog eens achter zijn oor als we langzaam Lelystad achter ons laten. Van dichtbij is de man uitkijkend over het Markeermeer een imposant kunstwerk. Al meer dan vijftien jaar probeert de man zijn behoefte te doen.
Zeilbootjes snijden gedragen door de wind door het Markermeer. Het duurt niet lang voordat de contouren van de eilanden in zicht komen. Op het bovendek is het aangenaam vertoeven op de kunststof tuinstoeltjes in het zonnetje. Tientallen windmolens zijn verantwoordelijk voor de horizonvervuiling. Verder is het een perfect plaatje. Na iets minder dan drie kwartier varen we de haven van de Marker Wadden in. Vanaf de boot lijkt het hoofdeiland van de Marker Wadden, met de toepasselijke naam Haveneiland, een klein dorpje met een jachthaventje.
Marker Wadden zijn toch geen onbewoonde eilanden
Helemaal onbewoond zijn de Marker Wadden niet. Er zijn altijd twee eilandwachters van Natuurmonumenten die de eilanden de klok rond bewaken. De eilandwachters hebben hun werkplekje in het havenkantoor. De veelal gepensioneerde vrijwilligers verblijven een week op het eiland voordat ze worden afgelost. Ze zijn de gastheren en vrouwen van het eiland en verwelkomen mede namens Landal de gasten op het eiland. Een golfkarretje staat startklaar om bagage en boodschappen voor het weekend naar de eilandhuisjes te vervoeren. Een supermarkt behoort niet tot het voorzieningenniveau op de Marker Wadden. Voor een drankje, soepje of appelgebakje is het eilandpaviljoen iedere middag geopend tot de laatste afvaart van de dag. Voor de maaltijden moet je zelfvoorzienend zijn.
Zelfvoorzienende gebouwen
De Marker Wadden zijn off-grid en zelfvoorzienend. Dus geen aansluiting op het netwerk van stroom, gas, drinkwater en riolering. Zonnepanelen en een klein windmolentje wekken elektriciteit op. Het hout van de gebouwen is afkomstig uit de bossen van Natuurmonumenten. Alle gebouwen op het eiland zijn in een fabriekshal in elkaar geschroefd en als een blokkendoos op het eiland geplaatst. Zo is de natuur het minst verstoord.
Eilandhuisjes van Landal
Landal verhuurt vier eilandhuisjes. Het vierpersoonshuisje de Lisdodde is onze uitvalsbasis voor het weekend. Het is een knus huisje dat ruim genoeg is en naadloos in de omgeving opgaat. De woonkamer heeft een lange houten bank met kussens, een eettafel en twee stoelen. Het keukentje heeft twee pitjes, een oventje en voldoende keukengerei. Het huisje is vrijwel geheel ingericht door Ikea die graag haar duurzame kant wil laten zien. Met vier ruime bedden en een keurig badkamertje is het prima toeven achter de duinen.
Einde van de Zuiderzee
De Zuiderzee was ooit een grote binnenzee in Nederland. Met de Zuiderzeewet werd meer dan honderd jaar geleden besloten dat de Zuiderzee voor de veiligheid moest worden afgesloten van open zee. Dat doet de Afsluitdijk. Daarnaast moest er door de aanleg van polders meer land komen. Flevoland en de Noordoostpolder verrezen eind jaren zestig. Door aanleg van de Houtribdijk tussen Lelystad en Enkhuizen ontstond het Markeermeer. Dat had de nieuwe polder Markerwaard moeten worden. In de tachtiger jaren werd besloten dat er voldoende grond was en verdween het plan van tafel. Ondertussen werd het Markeermeer een dooie bak water. Het gebrek aan natuurlijke oevers, voedingstoffen en het troebele water door slibvorming maakt het Markermeer een ecologische uitdaging.
Begin van de Marker Wadden
De Marker Wadden zijn opgespoten om het Markermeer weer tot leven te wekken. De eilanden moeten ervoor zorgen dat het water rustig wordt, slib wordt opgevangen in de lagunes en er een nieuw leefgebied voor de natuur ontstaat. Alles versterkt elkaar. Tien jaar geleden is begonnen met de aanleg van Marker Wadden, die eigenlijk niets met de Wadden te maken hebben maar door de ecologische functie zo zijn genoemd. Het Haveneiland is voor het publiek toegankelijk, de overige eilanden zijn verboden terrein. Twee eilanden worden helemaal met rust gelaten. Uit onderzoek is gebleken dat het Markermeer herstelt, maar veel te langzaam. Minstens nog eens tien eilandengroepen zijn nodig om echt tot herstel te komen.
Kleuren van de Marker Wadden
Krachtige golven lijken het zandstrand langzaam af te brokkelen. De Tv-toren van Lelystad en de windmolens op het IJsselmeer zijn vanaf het strand zichtbaar. Het is een zachte avond en tijd voor een eerste wandeling. Vogels kwetteren om ons heen. Kinderen spelen op het strand. Door de duinen lopen we naar de Steltloper, het icoon van de Marker Wadden. Deze gekromde uitkijktoren staat op het hoogste punt van eiland. Het licht wordt zachter. De Marker Wadden staan bekend om haar fraaie zonsondergangen. We worden niet teleurgesteld. Langzaam kleurt de lucht oranje als de zon boven Noord-Holland achter de horizon wegzakt.
Wandelen op de Marker Wadden
Drie wandelroutes zijn uitgezet het eiland. De langste wandelroute is de kustroute met een lengte van 7,2 kilometer waarmee je een groot deel van het eiland verkent. We lopen over het strand naar het eerste uitkijkpunt. Geen lepelaar te zien bij vogelkijkhut de Lepelaar. Een hele kolonie visdiefjes kwettert erop los. Drie baardmannetjes vliegen op vanuit het riet. Een groepje ganzen hebben een bijeenkomst iets verderop het grindpad. Zodra we in de buurt komen maken ze meteen ruimte. Ze zijn een stuk beleefder dan de brutaal sissende stadsganzen. In één van de aangelegde bassins scharrelt één van de eerste bewoners van de Marker Wadden rond. De aandoenlijk ogende kluut met zijn kromme snaveltje voelt zich hier helemaal thuis.
Kletspoten
We lopen richting het noorden van het Haveneiland. Het grindpad wordt onderbroken door drie wash-overs waarbij het water bij een harde wind over dijk stroomt. De eerste staat droog. Bij de tweede komen we al springend over een aantal keien aan de overkant met droge voeten. De derde wash-over staat zonder kaplaarzen garant voor kletspoten. Schoenen en sokken uit en voorzichtig waden over de glibberige stenen door het koude water. De familie fuut kijkt geamuseerd toe. De kindjes dobberen over de wash-over en klimmen bij vader en moeder op de rug voor het vervolg van de tocht. We lopen verder langs het noordelijke strand waar de ingezaaide maar toch wilde margrieten fleurig bloeien. De nabijgelegen lagune zit vol met ganzen. We wandelen door naar de buitenste wandellus. Een zwaan drijft op een paar meter van de loopbrug langszij en kijkt, maar houdt zich koest als we passeren. Ver komen we niet. Het wandelpad blijkt deels weggeslagen waardoor we rechtsomkeert nog eens langs de vriendelijke zwaan moeten.
De moerasandijvie staat in volle bloei. De gele bloemetjes kleuren het landschap. Zeilbootjes passeren op het Markermeer. Het ‘alleen op de wereld gevoel’ verdwijnt langzaam. De opvarenden van eerste vaart van de dag zijn inmiddels uitgewaaierd over het eiland. We komen steeds meer mensen tegen. Over de houten vlonders nemen we nog een kijkje bij de uitkijkpunt de Duikeend waar het water op ooghoogte ligt. Dat levert een bijzonder perspectief op. Langs de haven lopen we terug naar het Eiland paviljoen waarmee we de kustroute hebben voltooid. Voor dagjesmensen met minder tijd is er de vogelvluchtroute van drie kilometer. Dit verkorte rondje volgt deels hetzelfde pad als de kustroute maar laat de noordelijke lussen achterwege.
Op pad met de excursieleider
Rond twee uur vindt de wisseling van de wacht plaats. De middaggroep arriveert. Twee excursieleiders gewapend met verrekijkers staan klaar om een anderhalf uur durende rondleiding over het eiland te verzorgen. De excursie kost een tientje en belooft leerzaam te zijn. Harry is een voormalige politieman en sinds kort met pensioen. Hij deelt graag zijn kennis over het vogelrijk. Wij zijn geen vogelkenners. Met behulp van plaatjes proberen we de juiste soort te bepalen. Harry en de meeste van onze groepsgenoten daarentegen weten feilloos welk vogeltje voorbij vliegt. Zelfs gezang is al voldoende om vast te stellen dat er een roerdomp in het riet moet zitten. Enthousiast volgt de groep Harry op zoek naar nog meer vogeltjes terwijl hij vertelt dat het Haveneiland afgelopen winter is deels is opgespoten en dat het strand weer een heel stuk breder is gemaakt. In tien jaar tijd is het uitkijkpunt de Steltloper twaalf centimeter gezakt. De wind en het water zijn niet genadig voor het nieuwste stukje Nederland.
Vervelen op de Marker Wadden
Zoek je een bestemming met levendigheid en vermaak, dan zijn de Marker Wadden niets voor jou. Ontspanning, rust en natuur zijn de redenen om naar de Marker Wadden te trekken. Als je met dat doel meerdere dagen op het eiland doorbrengt is vervelen onmogelijk. Ook voor kinderen is hier in de natuur en op het strand genoeg te spelen.
Is een halve dagtrip naar de Marker Wadden niet voldoende
Het eiland rondwandelen in een dikke drie uur is geen probleem. Om het eiland en de natuur te beleven is een half dagje Marker Wadden niet voldoende. Bovendien betekent hetzelfde pad bewandelen dat je telkens weer wat anders ziet langs vliegen. Bovendien zit een deel van de charme tussen vijf uur in de middag en elf uur in de ochtend als je het eiland bijna voor jezelf hebt. Zeker in de zomer met lange dagen daglicht is het een bijzondere ervaring.
Marker Wadden bij slecht weer
Donkere wolken drijven driftig door elkaar. Het is onstuimige nacht geweest met een stevige wind. Ook nu waait het flink en tikt de regen op het schuine dak van het eilandhuisje. Onder het mom dat er geen slecht weer is maar alleen slechte kleding gaan we toch nog even pad voordat de veerdienst ons weer terug naar de bewoonde wereld brengt. De natuur trekt zich weinig aan van het minder fraaie weer. Het is natuurlijk wat minder aangenaam om erop te trekken, maar uiteindelijk komt na regen weer zonneschijn.
Terug naar het vasteland
Het golfkarretje komt weer voorrijden om onze bagage naar de haven te brengen. We nemen afscheid van de eilandwachters. Het wordt een drukke dag op het eiland. De veerdienst is uitverkocht. Daarom moeten we de lege ochtendboot terugnemen die in middag weer vol zit. Met weemoed laten we ons knusse eilandhuisje en de rust van de Marker Wadden achter en keren terug naar de bewoonde wereld.
