La Palma heeft een nieuwe vulkaan. Dit kleine Canarische eiland heeft een prachtige natuur, een betoverende sterrenhemel en een aangenaam klimaat. En de nodige vulkanen. De Cumbre Vieja is een vulkaanketen van circa 18 kilometer die bestaat uit 120 vulkanen. Eentje daarvan was nogal onrustig.
Netflix serie La Palma
La Palma kwam door de populaire vierdelige Netflix serie La Palma even flink in de schijnwerpers te staan. De serie draait om een Noors gezin dat tijdens hun kerstvakantie op La Palma wordt overvallen door een vulkaanuitbarsting die een tsunami veroorzaakt. Dat de verhaallijn af en toe wat onrealistische wendingen aanneemt doet niets af aan de aandacht voor La Palma. Wat lang niet iedereen meer scherp heeft is dat een deel van het verhaal waargebeurd is, nu vier jaar geleden. Een tsunami bleef uit, maar de uitbarsting van de vulkaan Cumbre Vieja was levensecht.
Uitzicht over een zwarte strook
We staan bij Mirador el Time en kijken uit over de westelijke zijde in zuidelijke richting van La Palma. Bij dit uitkijkpunt zitten een leuk koffietentje en een souvenirwinkeltje. Het uitzicht over de weide omgeving en de oceaan is vanaf hier prachtig en tegelijkertijd weerzinwekkend. Tussen de velden met bananenbomen en de witte huisjes valt een brede zwarte strook op die vanaf de heuvel tot aan de zee reikt. Dit is het lavaveld, het pad van de vernietigende lavastroom die na de uitbarsting van de vulkaan tot grote verwoestingen heeft geleid.
Uitbarsting van de vulkaan op La Palma
Op de ochtend van 19 september 2021 gaat het goed mis. Vulkaan Cumbre Vieja barstte na een onrustige periode uit. Grote rookwolken vol as kleurden de hemel oranje met gitzwart. De lava stroomde precies de kant op van het bewoonde gebied rondom El Paso. Al snel kwam de hulpverlening en het evacueren van het omliggende gebied op gang. Dat heeft ervoor gezorgd dat er geen slachtoffers zijn gevallen. Bijna drie maanden lang heeft de uitbarsting geduurd. Het leven op La Palma was in najaar van 2021 naast alle covid perikelen ernstig ontregeld. De schade was enorm. Meer dan 3.000 gebouwen waaronder veel huizen verdwenen onder de lavastroom. Het leger werd ingeschakeld om te helpen en de rust te bewaren.
Nog steeds veel verdriet
Gids Simon is een niet alledaagse verschijning op La Palma. Een verdwaalde Canadees van boven de twee meter met een weelderige bos rood haar die al bijna 20 jaar op het eiland woont. De lavastroom kwam tot drie kilometer van zijn huis. Dagelijks moest hij het as van zijn dak vegen. Simon heeft het er zichtbaar moeilijk mee. Huizen en bedrijven van zijn vrienden verdwenen onder de zwarte massa. Bijna vier jaar later is er een zwartgeblakerde vlek op het landschap en nog steeds veel verdriet. Veel bewoners die waren geëvacueerd hebben een nieuw bestaan moeten opbouwen. Alles wat ze hadden zijn ze kwijtgeraakt. Het leven gaat door. Er zijn nieuwe wegen over het nog steeds hete lavaveld aangelegd. Af en toe scheurt het asfalt en moet de weg weer worden hersteld. De dreiging van een nieuwe uitbarsting blijft altijd.
Geboorte van een nieuwe vulkaan op La Palma
De uitbarsting heeft een nieuwe vulkaan doen ontstaan die Tajogaite is genoemd. In tegenstelling tot de meeste andere vulkanen op La Palma is Tajogaite relatief eenvoudig bereikbaar. Dat zorgt voor een nieuwe toeristische attractie die lokaal niet onomstreden is; de vulkaanwandeling. Meerdere touroperators bieden de excursie van een halve dag voor gemiddeld 40 euro aan die wordt aangeprijsd als een ‘wandeling die je nooit zult vergeten met spectaculaire uitzichten’. Feitelijk loop je tijdens de wandeling natuurlijk over huizen en bedrijfjes van bewoners die onder een 20 meter dikke laag van opgedroogde lava liggen. En dat vinden ze niet fijn.
Wandeling naar de vulkaan
Toch is de industrie op gang gekomen, zij het gereguleerd. Maximaal 200 mensen mogen per dag onder begeleiding van een gids de wandeling naar te maken. We rijden naar de verzamelplaats langs de LP-301. Slechts een paar keien en een bordje maken duidelijk dat je niet zomaar dit gebied mag betreden. We maken ons op voor een hike van zes kilometer met de nodige hoogtemeters. Het pad over de vulkanische as is met kleine keien gemarkeerd en buiten de paden stappen is ten strengste verboden. We lopen langs een checkpoint. De wegwijzers voor de wandelpaden staan er nog net zo bij als voor de uitbarsting.
We lopen eerst door het gebied waarvan de laatste uitbarsting honderden jaren geleden geweest is. Vanuit het zwarte zand zijn bosjes met naaldbomen in de loop van de tijd verrezen. Het zand wordt steeds dieper terwijl de wolken om ons heen schuiven. Een schuurtje is half in de as verdwenen. Van een tweetal palmbomen is alleen de kruin nog zichtbaar. We lopen langs een paar verbrande naaldbomen en krijgen dan de nieuwe vulkaan in het vizier.
Vulkaan is nog gloeiend heet
Het ziet er bizar uit. Een op het oog uitgebluste krater temidden van het lavaveld dat zich uitstrekt tot aan de oceaan langs tal van dorpen in de vallei. Dat blijkt allerminst zo te zijn als we op een meter of 200 van de krater staan. Er komt nog steeds behoorlijk wat rook uit. De kraterwand is nog zo heet dat deze zonder speciale pakken niet te betreden is. Tussen dit gitzwarte landschap met brandhout laat de natuur haar veerkracht zien. De eerste groene struiken komen alweer tevoorschijn. We moeten binnen drie uur weer terug op de parkeerplaats zijn en maken rechtsomkeert voor dezelfde weg terug. Tajogaite is inmiddels verdwenen achter wolken. Voor nu onzichtbaar, maar altijd daar. Vulkanen en La Palma zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden.
La Palma bezoeken
Een bezoek aan La Palma is volkomen veilig. De vulkaanuitbarsting in 2021 kwam niet geheel onverwacht. Er waren genoeg signalen dat een een uitbarsting aanstaande was. De onvoorspelbaarheid van de kracht en de richting van de uitbarsting maken het oncontroleerbaar. La Palma is zonder meer één van de mooiste Canarische eilanden en zeker een bezoek waard.
