Vogelsang IP was de eliteschool van de nazi’s, gelegen in de bossen van de Eifel. Het lesprogramma? Lichamelijke opvoeding en indoctrinatie. Het ultieme doel: een glansrijke carrière binnen de NSDAP. Na de Tweede Wereldoorlog bleef het complex lang verboden terrein, maar nu kun je het bezoeken. Lees verder voor mijn ervaringen en alle tips voor Vogelsang IP in Duitsland.
Vogelsang IP in het kort
Ordensburg Vogelsang is een voormalige eliteschool van de NSDAP (Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij). Jonge Duitse mannen volgden hier een strikt regime van sport en indoctrinatie, met de belofte van een hoge functie na hun afstuderen. De eerste klassen startten in 1936, maar het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een vroegtijdig einde aan alle ambities.
- 1934: start bouw Ordensburg Vogelsang
- 1936: start opleidingsprogramma
- 1944: in de herfst veroveren de Amerikanen het gebied. Zij geven het door aan de Britten
- 1946: de Britten maken van Vogelsang een militair oefenterrein
- 1950: Het terrein wordt doorgegeven aan het Belgische leger en blijft tot 2005 verboden voor burgers
- 2006: Vogelsang Internationaler Platz (IP) opent als herdenkingscentrum en toegangspoort tot Nationaal Park Eifel
NSDAP-burcht in de Eifel
Nazi-Duitsland kende drie plekken zoals Vogelsang, allen op strategisch belangrijke plekken. In het geval van Vogelsang was dat vlakbij de grens met België en Nederland. Een duidelijk signaal aan de buren: de nationaalsocialisten zijn hier.
Het uiterlijk van Vogelsang is geïnspireerd op een middeleeuwse burcht, met veel grote stenen en houtwerk. De nazi’s verheerlijkten het idee van ridders en kruistochten en vergeleken zichzelf hier graag mee. Hier komt ook het woord ‘Ordensjunker’ vandaan, de bijnaam van de studenten.
Over de bouw van het complex, tegen een hoge helling naast een meer, was ook nagedacht. Helemaal onderaan lagen de sportfaciliteiten: de basis voor lichamelijke vorming. Daarboven de groepswoningen, waar nauwelijks privacy was om het gevoel van kameraadschap te versterken. Weer daarboven vonden de lessen en ceremonies plaats. De studenten begrepen bij aankomst al snel: hogerop komen was het hoogste doel.
Strenge toelatingseisen
De biografieën van de Ordensjunker lijken veelal op elkaar. Door de Eerste Wereldoorlog groeiden zij vaak op zonder vader. Ook hadden ze na de economische crisis van 1929 moeite om werk te vinden. Velen waren daarom al langer lid van de NSDAP; één van de eisen om toegelaten te worden tot Vogelsang. Daarnaast moest je van zuiver Arische afkomst zijn en een streng selectieproces doorlopen, bedoeld om de ‘echte kerels’ van de mannen te onderscheiden.
Proefwerken overbodig
Het belangrijkste doel van de school was het gedachtegoed van Adolf Hitler overbrengen. Zo zouden de studenten dit later, wanneer zij zelf hoge functies hadden, goed kunnen uitdragen.
De dagstructuur was streng geregeld. De studenten waren altijd in uniform en continu samen met hun groep. In de ochtend kreeg men les in onderwerpen zoals rassenleer, maar proefwerken waren niet aan de orde. De ‘juiste mentaliteit’ was het belangrijkste. Dat wilde zeggen: volgen zonder vragen te stellen. Onvoorwaardelijke trouw aan de partij zou beloond worden.
Lichamelijke opvoeding
Na de lessen was het in de middag tijd voor sport en dril oefeningen. Sporten zoals paardrijden en schermen werden bewust gekozen om bij te dragen aan het elitaire imago van de Ordensjunker. Het voormalige zwembad is inmiddels volgestort met beton, maar de atletiekbaan en het sportveld zijn nog aanwezig.
Tijdens fysieke proeven werden studenten uitgedaagd om hun moed te bewijzen. Voor angst of twijfel was geen plaats, want niemand wilde falen. Je kon namelijk ook van de opleiding gestuurd worden, met alle gevolgen van dien.
Vogelsang als paradepaardje voor Hitlers propaganda
Wie de tentoonstelling bezoekt, bekruipt het vermoeden dat Vogelsang vooral een handig toneel was voor propaganda. Het functioneren van de ‘school’ was van ondergeschikt belang. Gedetailleerde lesplannen waren er bijvoorbeeld niet, er werd veel geïmproviseerd en lessen werden regelmatig onderbroken voor bijeenkomsten van hooggeplaatste nazi’s. De Ordensjunker, veelal glimmend van trots, fungeerden dan als decor.
Dit soort bijeenkomsten vormden het fundament voor vele gruwelijkheden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zo was er in 1937 een bijeenkomst voor 500 artsen op Vogelsang, om hen bij te scholen over ‘waardig’ leven. Diezelfde artsen droegen later bij aan de moord op gehandicapten en gedwongen sterilisaties.
Begin van de oorlog, einde van de opleiding
De Nazi’s hadden jaarlijks 1.000 mannen in Vogelsang willen opleiden. Door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog kwam het echter niet zover. Van 1936 tot 1939 waren er studenten, maar niemand studeerde officieel af. De Ordensjunker werden bij de start van WOII naar de Wehrmacht gestuurd of kregen administratieve functies in bezette gebieden, bijvoorbeeld in concentratiekampen. Zoals onze gids zei: “In Vogelsang zelf zijn geen misdaden gepleegd, maar hier zijn wél veel misdadigers opgeleid.” De helft van de Ordensjunker stierf tijdens de oorlog.
Het Vogelsang complex kreeg tijdens de oorlog een andere functie. Het werd onder andere gebruikt om militairen en zwangere vrouwen te huisvesten. Zo probeerden de nazi’s te verhullen dat de eliteschool die ze zo hadden verheerlijkt jammerlijk was mislukt.
De Ordensjunker die de oorlog overleefden, zijn nauwelijks vervolgd. Hun geschiedenis raakte in de vergetelheid.
Vogelsang IP bezoeken
Je kunt Vogelsang IP op meerdere manieren bezoeken. Lees hieronder mijn ervaringen:
- Bezoek aan de tentoonstelling
- Rondleiding over het terrein
- Rondleiding naar de toren
Vogelsang IP: bezoek de tentoonstelling
‘Bestimmung Herrenmensch’ is de vaste tentoonstelling van Vogelsang IP. De tentoonstelling vertelt in detail over het ontwerp van het complex, het opleidingsprogramma en de propaganda van de NSDAP. Een goed opgezette tentoonstelling over een minder bekend hoofdstuk uit de WOII geschiedenis.
- Alle informatie is in het Duits, maar via je smartphone krijg je toegang tot de Nederlandse vertalingen. Je kunt het Nederlands lezen of beluisteren.
- Trek 1 tot 1,5 uur uit voor een bezoek.
Bezoek je Vogelsang IP met jonge kinderen? Met hen kun je in hetzelfde bezoekerscentrum naar een tentoonstelling over de natuur en dieren in de Eifel in plaats van over WOII.
Nederlandstalige rondleiding op zaterdag
De rondleiding over het terrein is in het Duits, maar in de zomer op zaterdag ook in het Nederlands (één keer per dag). De informatie die de gids geeft overlapt deels met de tentoonstelling, maar dan minder gedetailleerd. Wel neemt de gids je mee over het terrein: langs de sportfaciliteiten, een oude barak en het voormalige café. De gebouwen zelf maken vooral indruk door de geschiedenis, niet door wat je er vandaag nog kunt zien. Dat komt door de bombardementen in 1944, maar ook doordat het complex later door de geallieerden is gebruikt. Daardoor is er weinig van de originele inrichting over.
Duitstalige rondleiding naar de toren
De andere rondleiding die je kunt boeken gaat naar de 58 meter hoge toren. Het uitzicht van boven is goed, maar verder vond ik deze tour niet de moeite. Je loopt langs de plek waar vroeger de hoorcolleges waren, maar door de bombardementen is daar weinig van overgebleven.
Restaurant Vogelsang IP
Vogelsang IP heeft een prima restaurant, met zowel een binnendeel als een terras. Een fijne plek voor een drankje na een wandeling door het nationaal park of, zoals in ons geval, als pauzeplek tussen twee geboekte activiteiten. Je kunt kiezen uit verschillende taartjes of een eenvoudige warme lunch.
Wandelen in Nationaal Park Eifel vanuit Vogelsang IP
Vanaf Vogelsang IP starten 3 wandelroutes. Kaarten en meer informatie zijn verkrijgbaar bij het bezoekerscentrum waar je ook de activiteiten kunt boeken.
- Van Vogelsang IP naar Wollseifen en terug (6,5 km / 2,5 uur)
- Van Vogelsang IP naar Wollseifen en Einruhr, daarna met de bus terug (8,4 km / 2,5 uur)
- Van Vogelsang IP langs het stuwmeer Urftsee, Wollseifen en terug (13 km / 4 uur)
Bij deze routes kom je langs het verlaten dorp Wollseifen, dat na de Tweede Wereldoorlog op last van de Britten werd ontruimd en later gebruikt werd als militair oefenterrein. Het Nationaal Park organiseert regelmatig Duitstalige rangertours naar Wollseifen, met vertrek vanuit Vogelsang IP.
Tips voor jouw bezoek aan Vogelsang IP op basis van mijn ervaringen
Heb je veel interesse in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog?
En vind je dus ook alle details van Ordensburg Vogelsang interessant?
Bezoek dan de tentoonstelling. Hier krijg je een goed beeld van de geschiedenis, met veel interessante feitjes. Je bent vrij om zelf over het terrein te lopen en de gebouwen van buitenaf te bekijken, dus ook zonder rondleiding kun je iets van het complex zien.
Wil je de geschiedenis vooral in grote lijnen meekrijgen?
En hoor je het verhaal liever van een gids dan door bordjes te lezen?
Boek dan de rondleiding over het terrein.
Wil je Vogelsang IP combineren met een wandeling door het nationaal park?
Ook dan raad ik de tentoonstelling aan, omdat de rondleidingen alleen op bepaalde tijden zijn en daardoor lastiger te combineren met een lange hike.
Praktische informatie voor het bezoeken van Ordensburg Vogelsang
- Vogelsang IP is het makkelijkst te bereiken met je eigen auto. Het ligt op een halfuur rijden van Monschau, een ideale uitvalsbasis voor een weekendje weg in de Eifel. Ik sliep in Besttime hotel Monschau.
- Het adres voor je navigatie is Vogelsang 70 in Schleiden.
- Parkeren bij Vogelsang IP is tegen betaling. Er is ook een gratis parkeerplaats langs de doorgaande weg. Die raad ik echter niet aan, omdat je daarna nog 2,7 kilometer moet lopen langs een saaie rechte weg. Als je bij Vogelsang IP parkeert, dan leg je dit stuk met de auto af.
- Kijk voor alle openingstijden en prijzen op de website van Vogelsang IP.
Lees ook: al mijn tips voor een weekendje weg naar Monschau, het mooiste vakwerkdorp van de Eifel!
Ik bezocht Monschau en de regio op uitnodiging van Eifel Tourismus. De inhoud van deze blog heb ik onafhankelijk samengesteld, gebaseerd op mijn eigen ervaringen en meningen.
Dit artikel bevat affiliate links. Dit betekent dat wij een kleine vergoeding ontvangen wanneer jij via deze link een aankoop doet. Hiermee steun je onze website. Lees ook onze disclaimer.
